Visualiseren

Inmiddels weet ik het. Ieder probleem met Christian dat ik kan bedenken –nou ja, vrijwel ieder probleem- heeft een ‘simpele’ oplossing: visualiseren. Als je in je visualisatie dan ook nog duidelijk antwoord geeft op de kernvragen wie, wat, waar, wanneer en hoe, dan heb je het echt voor elkaar. Ik lees het in boeken over autisme, ik hoor het zeer regelmatig van mijn ouderbegeleidster –al jaren. Het is een belangrijk handvat bij de opvoeding van kinderen met autisme. Logisch, als je bedenkt dat mensen met een autisme spectrum stoornis erg visueel ingesteld zijn en tijd nodig hebben om prikkels te verwerken. Het lastige van gesproken woorden is dat ze binnen komen, meteen verwerkt moeten worden en weer weg zijn. Ze zijn vluchtig en dat is juist voor het autistische brein een struikelblok. Voordat je weet wat gezegd werd, zijn de woorden al weer weg! Plaatjes, foto’s, dingen die je kunt zien, daar kun je veel meer de tijd voor nemen. Als het ergens zichtbaar is –en zichtbaar blijft- kun je er naar blijven kijken, de informatie op je gemak in je opnemen, en ook later nog weer een keer bij terugkomen net zoals een spiekbriefje.

Het nut is dus duidelijk en je denkt: goed, dan ga ik visualiseren. Makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe doe je dat? Gelukkig hoefde ik het wiel niet uit te vinden. Op Kentalis werd Christian onderzocht door logopediste om te zien welke vorm van visualisatie voor hem geschikt was. Je kunt het doen met foto’s, tekeningen en er zijn ook –gratis- duizenden pictogrammen via internet te vinden. Christian bleek in staat om zwart-wit pictogrammen te kunnen ‘lezen’ en dat was voor ons wel makkelijk. Als je een foto maakt van een speelgoedauto en dit als verwijzer naar ‘spelen met auto’s’ wilt gebruiken, dan heb je grote kans dat een kind met autisme –door zijn focus op details- dit ziet als spelen met die ene specifieke auto. Alle andere speelgoedauto’s tellen dan niet mee. Pictogrammen maken het makkelijker, de versimpelde abstracte weergave maakt generaliseren mogelijk. Christian kon dit goed. Hij had in een mum van tijd door wat pictogrammen betekenden.

IMG_1422

Dus pictogrammen gedownload en ik ging aan de slag. Mijn eerste pogingen met pictogrammen werkten niet geweldig. Als ik terugkijk zie ik ook meteen waarom. Om hem uit te leggen wat we op een visite gingen doen plakte ik 4 pictogrammen achter elkaar op een strook. Klaar. Voor een middag die 6 uur duurde. Vervolgens had ik woorden nodig om hem het precies uit te leggen –te veel woorden- en bovendien beantwoordde ik zeker niet aan de eis antwoord te geven op de 5 kernvragen. Niet gek dus dat Christian er nauwelijks mee uit de voeten kon, al zag ik dat toen niet direct. Ik was vooral gefrustreerd dat het onvoldoende effect had. Gesprekken met ouderbegeleidster volgden en ik ging op ‘cursus’ op de groep op Kentalis. “Hoe doen jullie dat nu??” was mijn vraag en ik heb zeker 45 minuten allerlei visualisaties gezien en me laten vertellen hoe zij dat precies toepasten. Door het zien van voorbeelden –visualiseren!- van visualisaties begreep ik meer dan van al die woorden die ik daarvoor gelezen en gehoord had. Mensen met autisme zijn zeker niet de enigen die baat hebben bij visuele ondersteuning.

Oké, nieuwe kennis toepassen. Ik moest veel, heel veel meer visualiseren in kleine stapjes en deelhandelingen. Een pens werk –om in de woorden van een goede vriendin te spreken- maar je wilt het leven graag makkelijk maken voor je kind, dus je gaat knippen, plakken, picto’s zoeken, foto’s maken van mensen en omgeving. Ik maakte boekjes, stappenplannen voor bepaalde routines of situaties, zodanig dat woorden eigenlijk niet meer nodig waren en wist hiermee –door de mate van detail- de juiste snaar te raken bij Christian. Succes was eindelijk aan mijn zijde. Ik kan nog bijna euforisch worden als ik denk aan mijn successen bij de tandarts, wat keer op keer een volstrekte mission impossible leek, maar door visualisatie opeens van een leien dakje ging. Mits de tandarts zich wel hield aan de visualisatie, uiteraard. Hij probeerde ooit een keer iets te doen met een haakje, die ik niet gevisualiseerd had, en Christian schoot meteen in de stress en deed abrupt zijn mond dicht, waar seconden daarvoor nog zonder moeite een spiegeltje had bewogen. Andere successen waren bloed prikken, aankleden, het avondritueel, op vakantie gaan naar camping. Mogelijk gemaakt door mijn eigengemaakte boekjes.

IMG_1421

Naast deze boekjes zijn pictogrammen een vast onderdeel van de dag. Christian heeft een weekschema –zijn agenda- en een dagschema –zijn strook- waar hij telkens op kan kijken of door ons naar verwezen kan worden voor duidelijkheid. Het stappenplan van ‘hoe ga je naar de WC’ hangt al meer dan een jaar op de muur en helpt hem om de stappen zelfstandig uit te voeren, waarbij verbetering van zijn zelfredzaamheid.

Toch ervaar ik het zoeken en printen van picto’s en foto’s, ze logisch plakken en rangschikken, dan eventueel nog lamineren, nog steeds als een pens werk. Ik val steeds vaker terug op tekenen, wat voor mij in tijd flink scheelt. Ik heb een setje eigen tekenspullen, eigen stiften en ik werk veel met kleurcoderingen. Christian is het rode poppetje, Eveline het roze en zo hebben we allemaal onze eigen kleur. Het word-document ‘aftelkalender’ dat altijd veel tijd kostte om bruikbaar te maken om bijvoorbeeld af te tellen tot zijn verjaardag, is vervangen door een goedkope kalender waarin ik dan wat schrijf en teken. Voor speciale dagen teken ik een script, een soort strip, waarin ik voor hem verduidelijk wat er allemaal gaat gebeuren, wie er zullen zijn en andere essentiële antwoorden op kernvragen. Ze geven hem houvast, hij vindt ze prachtig. Andere kinderen ook overigens. Ze willen graag naar zijn tekening kijken en laatst zei een jongetje –zonder autisme- verongelijkt: “Dat is niet eerlijk, jij wist al wat er ging gebeuren!”

IMG_1420

Het laatste wapen wat ik voor visualiseren in handen heb gekregen zijn –gek genoeg- woorden. Hij kan nu lezen en hierdoor kunnen ook letters en woorden hem duidelijkheid verschaffen. Het visualiseren en tekenen is nog makkelijker als je af en toe een woord of een naam kunt toevoegen. Al zal hij het plaatje nooit kunnen missen, woorden zullen nooit zo tot de verbeelding kunnen spreken als plaatjes. Maar dat geldt niet alleen voor mijn zoon. Tenslotte had ik zelf ook visualisatie nodig om effectief te kunnen visualiseren…

* Kijk voor pictogrammen op:

www.sclera.be

www.pictoselector.eu

Advertenties

6 gedachtes over “Visualiseren

  1. Visualisatie bij de Tandarts?
    Ik ben benieuwd of we wat van elkaar kunnen leren.
    Zit nog maar 4 jaar op dit pad door mijn toffe assistente Anja Klein die er veeel meer ervaring mee heeft
    Frank Rietman, tandarts Wieringerwerf en Julianadorp, in opleiding post-HBO geef me de vijf.

  2. Beste Frank, wat ontzettend leuk om te lezen dat er ook tandartsen zijn die zich hierin verdiepen. Ik heb zelf boekjes gemaakt, ook gebaseerd op geef me de vijf, waarin die stappen gevisualiseerd werden in de mate van detail waarvan ik weet dat mijn zoon die nodig heeft. Tijdens het consult laat ik heb telkens zien ‘op welke bladzijde’ we zitten (het is een script eigenlijk) en herinner hem eraan wat er gaat gebeuren. Onze tandarts gaat hier prima mee om, hij geeft mij de ruimte, luistert goed en geeft mij ook ‘de leiding’.

    Als er iets is dat ik kan doen om te helpen leren, dan hoor ik dat graag (ik zit in onderwijs, altijd een genoegen om kennis over te dragen of te ontvangen)

  3. Hoi khts 79
    Ik wist niet waar jou reactie stond vandaar dat ik nu pas reageer, sorry daarvoor.
    Compliment voor de tandarts die jouw de ruimte geeft.
    Toen Anja geef me de vijf methodiek introduceerde speelde zij de dirigent en speelde ik de eerste viool. Dat was soms best lastig omdat ik gewend bent de regie te hebben.

    Sommige collega tandartsen stellen vragen als ‘jij laat je assistent toch niet bepalen wat er moet gebeuren?’. Er zijn natuurlijk twee sporen, de manier waarop(dirigent) en dat wat gedaan moet worden(violist, behandelaar).

    We lopen nu tegen gedragswetenschappers patiënt begeleiders en tandartsen op die “het” niet zien. Ik snap jou frustratie. Ik snap hun trouwens ook.

    Hoe krijgen we deze kennis in de behandelkamers?

    groeten Frank

  4. Besten,
    Ikzelf ben ook tandarts voor kinderen met bijzondere zorg. In het kader van mijn afstudeerwerk werk ik rond kinderen met een ernstige vorm van autisme. Voor een pilootproject ben ik ook een ‘pictokaart’ aan het maken voor een patiëntje. Ik vind jouw pictokaart van de tandarts zeer mooi en nuttig gemaakt. Waar vond je de picto’s van ‘mond open’, ‘de tandarts’ en ‘kijken’? Mijn pictoselector vindt ze niet.
    Groetjes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s